Η αυταπάτη του Dawkins - τώρα στα ελληνικά

Μεταφέρω λίγα αποσπάσματα από την βιβλιοκριτική του Γιώργου Κανταρτζή στους ΝΙΚΗΤΕΣ όπου γράφει για το αξιοδιάβαστο βιβλίο του Άλιστερ ΜακΓκράθ με τίτλο "Η αυταπάτη του Dawkins" που εκδόθηκε και στα ελληνικά από τις εκδόσεις Ψυχογιός. Ο ΜακΓκράθ γράφει στον πρόλογο: "… Δεν μπορώ να καταλάβω τη φοβερή επιθετικότητα που δείχνει ο Dawkins προς τη θρησκεία. Για τον Dawkins η θρησκεία είναι ό,τι το κόκκινο πανί για τον ταύρο" και ότι "αυτό το πικρόχολο βιβλίο … αποκρύπτει τα τετριμμένα, αδύναμα και επαναλαμβανόμενα επιχειρήματα …".

Οι εκδόσεις Ψυχογιός έχουν εκδόσει και άλλο βιβλίο του ΜακΓκράθ "Το λυκόφως του αθεϊσμού". Το βιβλίο εξετάζει διεξοδικά την ιστορία του αθεϊσμού από το 18ο αιώνα ως σήμερα.

Είναι αξιόλογη η προσπάθεια του εκδοτικού αυτού οίκου με σύγχρονες εκδόσεις στον τομέα της Επιστήμης και της Πίστης.

Συνθετική ζωή με γονέα έναν υπολογιστή;

Την Παρασκευή η εφημερίδα «Ελευθεροτυπία» ανέφερε ότι «επιστήμονες στις ΗΠΑ κατάφεραν να δημιουργήσουν ένα ζωντανό βακτηριδιακό κύτταρο με συνθετικό γονιδίωμα» και χθές η «Καθημερινή» σε σχετικό άρθρο της έγραφε: «Η δημιουργία συνθετικής ζωής αποτελούσε όραμα του Κρεγκ Βέντερ εδώ και δεκαπέντε χρόνια. Ηταν ένα όνειρο που κατάφερε να υλοποιήσει. Το βράδυ της περασμένης Πέμπτης ο διαπρεπής επιστήμονας ανακοίνωσε ότι κατάφερε να δημιουργήσει έναν μικροοργανισμό με γενετικό υλικό αποκλειστικά κατασκευασμένο από ανθρώπινο χέρι. Η εργαστηριακή δημιουργία ζωής είναι αδιαμφισβήτητα ένα εξαιρετικά σημαντικό επίτευγμα και σηματοδοτεί την απαρχή μίας νέας επιστημονικής εποχής. Ο δρ Βέντερ και η ομάδα ερευνητών του J Craig Venter Institute στο Μέριλαντ χρειάστηκαν για να κατασκευάσουν τη συνθετική ζωή έναν ηλεκτρονικό υπολογιστή, μερικά συνηθισμένα μικρόβια, μία συσκευή σύνθεσης DNA και τέσσερις φιάλες χημικά».

Ο Δρ Βέντερ παρουσιάζει την έρευνά του ως ένα επίτευγμα-ορόσημο που θα ανοίξει τον δρόμο για τη δημιουργία χρήσιμων μικροβίων από το μηδέν για προϊόντα, όπως τα εμβόλια και τα βιοκαύσιμα. Σε μια συνέντευξη τύπου την Πέμπτη, 20 Μαΐου, ο Κρεγκ Βέντερ χαρακτήρισε τη μετατροπή των κυττάρων ως «το πρώτο αυτοαναπαραγόμενο είδος στον πλανήτη του οποίου ο γονέας είναι ένας υπολογιστής». «Αυτή είναι φιλοσοφική όσο και τεχνική πρόοδος», είπε, υπονοώντας ότι το «συνθετικό κύτταρο» εγείρει νέα ερωτήματα για τη φύση της ζωής.

Ο Δρ Βέντερ είχε κάνει ένα πρώτο βήμα προς τον στόχο αυτό πριν από τρία χρόνια, αποδεικνύοντας ότι το φυσικό DNA ενός βακτηρίου μπορεί να προστεθεί σε άλλο το οποίο αναλαμβάνει τη λειτουργία του πρώτου. Το περασμένο έτος, η ομάδα του συνέθεσε ένα κομμάτι DNA με 1.080.000 βάσεις, τις χημικές μονάδες από τις οποίες αυτό αποτελείται. Στο τελικό στάδιο της προσπάθειας, μια ομάδα με επικεφαλής τους Daniel G. Gibson, Hamilton O. Smith και Δρ Βέντερ σε έκθεσή της στην έκδοση του περιοδικού Science της Πέμπτης ανακοίνωσε ότι το συνθετικό DNA αναλαμβάνει τον έλεγχο του βακτηριακού κυττάρου ακριβώς όπως το φυσικό DNA θα έκανε, με αποτέλεσμα το κύτταρο αυτό κατόπιν να παράγει κατά προτίμηση πρωτεΐνες που καθορίζονται από τις γενετικές πληροφορίες του νέου DNA.

Κάποιοι επιστήμονες συμφωνούν ότι πρόκειται για τεχνικό επίτευγμα συνθέτοντας το μέχρι σήμερα μεγαλύτερο κομμάτι DNA - ένα εκατομμύριο μονάδες σε μήκος – καθιστώντας το αρκετά σημαντικό για να υποκαταστήσει το DNA ενός κυττάρου. Στόχος του Δρ Βέντερ ήταν να επιτευχθεί πλήρης έλεγχος στο γονιδίωμα ενός βακτηρίου, πρώτα με την σύνθεση του DNA του σε ένα εργαστήριο και στη συνέχεια με τη δημιουργία ενός νέου γονιδιώματος του οποίου έχουν αφαιρεθεί πολλές φυσικές λειτουργίες και το οποίο είναι εξοπλισμένο με νέα γονίδια που το ωθούν στην παραγωγή χρήσιμων χημικών προϊόντων.

Άλλοι επιστήμονες δήλωσαν ότι εκτός από τη συναρμολόγηση ενός μεγάλου μέρους του DNA, ο Δρ Βέντερ δεν άνοιξε ουσιαστικά νέους δρόμους. «Κατά τη γνώμη μου, ο Craig έχει κάπως υπερτονίσει τη σημασία αυτού του επιτεύγματος», δήλωσε ο David Baltimore, ένας γενετιστής στο Caltech της Καλιφόρνιας. Περιγράφει το αποτέλεσμα ως «τεχνικό άθλο», θέμα κλίμακας δηλαδή, αλλά όχι ως επιστημονικό επίτευγμα: «Δεν έχει δημιουργήσει ζωή, απλώς την μιμήθηκε», δήλωσε ο Baltimore. Η προσέγγιση του Δρ Βέντερ «δεν βρίσκεται απαραίτητα στην πορεία» για την παραγωγή χρήσιμων μικροοργανισμών, είπε και ο George Church, ερευνητής γονιδιωμάτων στο Harvard Medical School. «Mε ανησυχεί το γεγονός ότι ορισμένοι βγάζουν το συμπέρασμα ότι έχουν δημιουργήσει μια νέα μορφή ζωής», δήλωσε και ο Jim Collins, ένας βιολόγος-μηχανολόγος από το Πανεπιστήμιο της Βοστώνης. «Αυτό που έχουν δημιουργήσει είναι ένας οργανισμός με τεχνητό γονιδίωμα. Αλλά αυτό δεν αποτελεί δημιουργία ζωής από το μηδέν ούτε κάν δημιουργία νέας μορφής ζωής».

Οι «Φίλοι της Γης», μια περιβαλλοντική ομάδα, κατήγγειλαν το συνθετικό γονιδίωμα ως «κίνδυνο νέας τεχνολογίας», ζητώντας από τον «κ. Βέντερ να σταματήσει κάθε περαιτέρω έρευνα έως ότου εφαρμοστούν επαρκείς ρυθμίσεις». Ωστόσο, ο αμερικανός πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα ζήτησε από την Επιτροπή Βιοηθικής του Λευκού Οίκου να ολοκληρώσει εντός έξι μηνών μια μελέτη των ζητημάτων που προκύπτουν από την συνθετική βιολογία, και να του υποβάλει έκθεση με τα πορίσματά της. Είπε ότι η νέα εξέλιξη εγείρει «σοβαρές ανησυχίες», αν και δεν τις καθόρισε περαιτέρω.

Δεν είναι η πρώτη φορά που ο άνθρωπος επιχειρεί να μιμηθεί τον Δημιουργό. Κάθε φορά που το επιχείρησε ... είτε με την ανταρσία του στον κήπο της Εδέμ, είτε με την επιχείρηση «πύργος της Βαβέλ», είτε με την απειλή έκλυσης πυρηνικής ενέργειας, είτε με την ανεύθυνη χρήση πετρελαίου, ... τα αποτελέσματα ήταν οδυνηρά.

Τα νεώτερα πειράματα στο CERN στα ίχνη του Δημιουργού;

H αρχαία ιδέα περί ατομικότητας της ύλης, μολονότι ξεχασμένη από την κλασσική περίοδο και μετά, άρχισε μόλις πριν λίγους αιώνες να απασχολεί σοβαρά την επιστήμη. Το αποκορύφωμα της σταδιοδρομίας της ιδέας αυτής είναι τα νέα πειράματα στο Ευρωπαϊκό Ερευνητικό Κέντρο CERN που ξεκίνησαν με επιτυχία στις αρχές Απριλίου. Καθώς η επιστήμη εισχωρεί με δριμύτητα σε νέες δομές, φαίνεται ότι «ανακαλύπτει» αργά αλλά σταθερά τα ίχνη του Δημιουργού.

Το 1911, ο βρετανός φυσικός Έρνεστ Ράδερφορντ, πρότεινε ένα ατομικό μοντέλο το οποίο θεωρούσε το άτομο ως μινιατούρα του ηλιακού συστήματος. Η θετική μάζα του ατόμου βρισκόταν συγκεντρωμένη στον πυρήνα του και γύρω απ’ αυτόν περιστρέφονταν αρνητικά φορτισμένα ηλεκτρόνια. Αν και το μοντέλο που πρότεινε ο Ράδερφορντ δεν απέδιδε σωστά την πραγματική φύση των ατόμων και τροποποιήθηκε στο εξής από την κβαντομηχανική, αποτέλεσε όμως μια είσοδο για την επιστημονική αναζήτηση του υποατομικού κόσμου. Το άτομο δεν ήταν πλέον άτμητο, αποτελείτο από πυρήνα και ηλεκτρόνια. Το ερώτημα, από τι άραγε αποτελείται ο πυρήνας, γρήγορα βρήκε την απάντησή του με την ανακάλυψη του πρωτονίου το 1914 από τον Ράδερφορντ και του νετρονίου το 1932 από τον Τζέημς Τσάντουϊκ. Λίγα χρόνια αργότερα ο γερμανός χημικός Όττο Χαν και ο συνεργάτης του Φρίτς Στράσσμαν έκαναν μια σημαντική ανακάλυψη: ο πυρήνας του ουρανίου-235 είχε την ικανότητα να διασπάται, δηλαδή να υφίσταται «σχάση», με την βοήθεια ενός νετρονίου χαμηλής ταχύτητας, εκλύοντας μαζί με τα δύο τεμάχια σχάσης του πυρήνα του ουρανίου και μερικά νετρόνια μαζί με σημαντικό ποσοστό ενέργειας.

Ο πυρήνας αποτελείται από πρωτόνια και νετρόνια. Από τους νόμους του ηλεκτρισμού γνωρίζουμε, πως όμοια φορτία αποστρέφονται. Συνεπώς, το ερώτημα που τίθεται είναι, ποιά είναι η δύναμη που συγκρατεί τον πυρήνα και δεν εκρήγνυται. Πριν από το 1935 μόνο δύο δυνάμεις της Φύσης ήταν γνωστές: η ηλεκτρομαγνητική δύναμη και η δύναμη της βαρύτητας. Το 1935 ο ιάπωνας φυσικός Χιντέκι Γιουκάβα παρουσίασε την θεωρία της πυρηνικής δύναμης. Έδειξε, πως είναι δυνατόν, όταν πρωτόνια και νετρόνια βρίσκονται πολύ κοντά μεταξύ τους, να παράγουν μια δύναμη έλξης χίλιες φορές μεγαλύτερη από την ηλεκτρομαγνητική,απωθητική δύναμη. Ότι συγκρατείται από την πυρηνική αυτή δύναμη δεν μπορεί να διαχωριστεί από την ηλεκτρομαγνητική δύναμη. Η ισχυρή πυρηνική δύναμη κρατάει σταθερό έναν ατομικό πυρήνα όπου θετικά πρωτόνια και ουδέτερα νετρόνια συνυπάρχουν σε συγκεκριμένη αναλογία. Όταν ένας πυρήνας ανακτά αναλογίες έξω από την περιοχή σταθερότητας δεν παραμένει σταθερός. Μικρά σωματίδια «βήτα» (που αποτελούνται από ηλεκτρόνια και αντινετρίνα ή από ποζιτρόνια και νετρίνα) εκπέμπονται υπό την επίδραση της ονομαζόμενης «ασθενoύς» (πυρηνικής) δύναμης ώσπου η αναλογία του πυρήνα προσαρμοσθεί στη σταθερότητα. Η ασθενής δύναμη είναι ξεχωριστή από την πυρηνική δύναμη που σχολιάσαμε προηγουμένως.

Υπάρχουν επομένως, τέσσερις διαφορετικοί και ανεξάρτητοι τρόποι με τους οποίους τα σωματίδια, που συγκροτούν το σύμπαν αλληλεπιδρούν μεταξύ τους. Ο καθένας απ' αυτούς αποτελεί μια ιδιαίτερη παραλλαγή αλληλεπίδρασης, στην Φυσική κοινώς γνωστή ως «θεμελιώδης δύναμη». Μπορούν να ταξινομηθούν, ανάλογα με το μέγεθος ισxύς τους, ως εξής (βλ. πίνακα 1):

Θεμελιώδης δύναμη	Σχετική ισχύς
Πυρηνική	103 = 1000
Ηλεκτρομαγνητική	100 = 1
Ασθενής	10-11 = 0,00000000001
Βαρύτητα	10-39 = 0,000000000000000000000000000000000000001

Πίνακας 1: Θεμελιώδεις δυνάμεις σε σχέση με το μέγεθος ισχύος τους

Η Φυσική όμως δεν παρέμεινε στον πυρήνα. Πίσω από το ερώτημα, τι συγκροτεί την πυρηνική δύναμη ανακάλυψε πως τόσο το πρωτόνιο όσο και το νετρόνιο δεν είναι στοιχειώδη. Στις δεκαετίες του '50 και '60, ανακαλύφθηκε ένας πολύ μεγάλος αριθμός σωματιδίων, μέσω πειραμάτων σκέδασης, που οδήγησε τους επιστήμονες σε μεγάλη σύγχυση. Η τάξη αποκαταστάθηκε όμως και πάλι, όταν κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του '70 διατυπώθηκε το Καθιερωμένο Μοντέλο (Standard Model), στο οποίο ο μεγάλος αριθμός των σωματιδίων εξηγήθηκε ως ο συνδυασμός άλλων, πιο θεμελιωδών σωματιδίων, των κουάρκ (quarks).

Για να μπορέσουν οι επιστήμονες να εισχωρήσουν βαθύτερα στην πυρηνική δομή πρέπει να εφευρίσκουν όλο και πιο ικανά μέσα παρατήρησης («μικροσκόπια»). Όσο πιο μικροσκοπικά τα αντικείμενα έρευνας, τόσο μεγαλύτερα και ακριβότερα τα μηχανήματα για την ανίχνευσή τους, τόσο και ψηλότερη η απαιτούμενη ενέργεια για την εισχώρηση στον υποατομικό κόσμο (βλέπε πίνακα 2).

Πίνακας 2: Η δομή της ύλης

Από το 1979 έως το 1981 εργάστηκα ως ερευνητής στον επιταχυντή και συσσωρευτικό δακτύλιο DESY του Αμβούργου στη Γερμανία. Την εποχή εκείνη λεπτόνια (ηλεκτρόνια και ποζιτρόνια) επιταχύνονταν με ιλιγγιώδη ταχύτητα για να σκεδάσουν σε συγκεκριμένα σημεία εξαϋλώνοντας, μετατρέποντας την μάζα τους δηλαδή σε ενέργεια, δίνοντας έτσι αφορμή για την «δημιουργία» νέων σωματιδίων. Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Πυρηνικών Ερευνών CERN είναι σήμερα το μεγαλύτερο σε έκταση κέντρο πυρηνικών ερευνών και ειδικότερα της Φυσικής Υψηλών Ενεργειών στον κόσμο. Βρίσκεται δυτικά της Γενεύης, στα σύνορα Ελβετίας και Γαλλίας. Ιδρύθηκε το 1954 από δώδεκα ευρωπαϊκές χώρες και σήμερα αριθμεί 20 κράτη-μέλη, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, η οποία είναι και ιδρυτικό μέλος. Η κύρια λειτουργία του CERN αφορά την παροχή επιταχυντών σωματιδίων για την πειραματική έρευνα στο πεδίο της Φυσικής Υψηλών Ενεργειών. Λειτουργούν πολλοί επιταχυντές, ένας εκ των οποίων είναι και ο LHC (Μέγας Επιταχυντής Σύγκρουσης Ανδρονίων), ο οποίος αναπτύσσεται σε υπόγεια κυκλική σήραγγα 27 χιλιομέτρων και επιτρέπει δέσμες πρωτονίων (και αντιπρωτονίων) να επιταχύνονται σε πολύ υψηλές ενέργειες.

Από τις αναμενόμενες συγκρούσεις των πρωτονίων στον CERN, στη δεδομένη ενέργεια, ελπίζουν οι επιστήμονες ότι θα σχηματισθεί προς το παρόν ένα μη παρατηρήσιμο πλην όμως αναζητούμενο, σωματίδιο Χιγκς (Higgs boson), του οποίου η μη παρατήρηση έως τώρα είναι ένας από τους «χαμένους κρίκους» του Καθιερωμένου Μοντέλου της Φυσικής Υψηλών Ενεργειών. Η πειραματική παρατήρηση του σωματιδίου Χιγκς θα οδηγήσει στην ερμηνεία πώς τα υπόλοιπα στοιχειώδη σωματίδια αποκτούν μάζα κατά το μοντέλο Χιγκς. Η τυχόν επαλήθευση της ύπαρξής του θα αποτελέσει και ένα πολύ σημαντικό βήμα στην αναζήτηση μίας Μεγάλης Ενοποιημένης Θεωρίας που προσπαθεί να ενωποιήσει τρεις από τις τέσσερις θεμελιώδεις δυνάμεις: τον ηλεκτρομαγνητισμό, την ισχυρή αλληλεπίδραση, και την ασθενή αλληλεπίδραση. Το μποζόνιο Χιγκς μπορεί επίσης να βοηθήσει να εξηγηθεί γιατί η απομένουσα αλληλεπίδραση, η βαρύτητα, είναι τόσο ασθενής σε σύγκριση με τις άλλες τρείς θεμελιώδεις δυνάμεις.

Οι πρώτες δέσμες πρωτονίων άρχισαν να κυκλοφορούν στον επιταχυντή τον Σεπτέμβρη του 2008, σύντομα όμως παρουσιάστηκε πρόβλημα στους μαγνήτες του. Τελικά, μόλις πριν από λίγες μέρες, στις 30 Μαρτίου του 2010, σημειώθηκε το ιστορικό ρεκόρ της σύγκρουσης δεσμών με συνδυασμένη ισχύ 7 TeV (τέρα-ηλεκτροβόλτ). Η ενέργεια που δημιουργήθηκε κατά τη σύγκρουση αυτή είναι ίση μ' εκείνη που θα απελευθέρωνε ένα όχημα αν προσέκρουε σε τοίχο με την ταχύτητα του ήχου!

Σ' ένα άρθρο που δημοσιεύτηκε στην βρετανική εφημερίδα "Γκάρντιαν" στις 30 Ιουνίου 2008, την εποχή όπου δημιουργήθηκαν φήμες πως τα πειράματα στο CERN πιθανώς να οδηγούσαν σε «μαύρη τρύπα» στην οποία ίσως και να εξαφανιζόταν ολόκληρος ο πλανήτης μας, ο Μίτσιο Κάκου [1], καθηγητής Φυσικής στο Πανεπιστήμιο Σίτι της Νέας Υόρκης, υποστήριξε τον επιταχυντή του CERN ως μια κρίσιμη επένδυση. «Ευρωπαίοι και Αμερικανοί δεν θα επένδυαν δέκα δισεκατομμύρια δολάρια σε ένα κύλινδρο για τίποτα», δήλωσε. «Εξερευνούμε τις απαρχές της φυσικής και της κοσμολογίας με τον επιταχυντή γιατί θέλουμε να έχουμε ένα παράθυρο στη δημιουργία, να αναπαράγουμε ένα μικρό κομμάτι της Γένεσης για να ξεκλειδώσουμε μερικά από τα μεγαλύτερα μυστικά του σύμπαντος».

Όχι μόνο βοηθάει η έρευνα αυτή στο να ανιχνεύσουμε τις πρώτες στιγμές της Δημιουργίας, αλλά μας δίνει την δυνατότητα να εισχωρήσουμε και στα ίδια τα μυστήρια της ύλης για να επαληθευτούν αυτά που η προς Εβραίους Επιστολή περιγράφει για τον Χριστό: «… φέρων τε τα πάντα τω ρήματι της δυνάμεως αυτού (1/3)».

Ο καθηγητής Χανς Ρόρμπαχ [2] δίνει μια κατανοητή εξήγηση: «… Σήµερα έχουµε µια τελείως διαφορετική αντίληψη περί ύλης, σε σχέση με την παλιά αντίληψη της μηχανιστικής-αιτιοκρατικής εποχής. Η ύλη, όπως η επιστήμη τώρα δέχεται, ισοδυναμεί µε ενέργεια. Όμως ξέρουμε τί είναι αυτό που ονομάζουμε ενέργεια; Ξέρουµε απλώς πώς «ενεργεί» και τί μπορούµε να κάνουµε µ' αυτήν, χωρίς να μπορούµε να περι­γράψουµε τη φύση της. Ένα τεμάχιο ύλης - και το σώµα µας είναι ένα µέρος ύλης - πρέπει να το θεωρήσουµε ως µεγάλη συρροή πολλών στοιχειωδών σωματιδίων. Μόνο µέσω της πολύ γρήγορης αλλά τακτικής κίνησης αυτών των σωματιδίων προέρχεται η οπτική αίσθηση της ύλης. Τώρα, µπορεί να αντιτάξει κανείς, ότι τουλάχιστον αυτά τα μικρά τεµάχια, τα στοιχειώδη σωματίδια, από τα οποία αποτελούνται τα άτοµα, τα µόρια, η ύλη στο σύνολό της, είναι κάτι το υλικό. Αλλά δεν είναι έτσι αυτό. Ακόµη και τα σωματίδια που ισοδυναμούν µε ενέργεια, µπορεί να παροµοιαστούν µε τα­λαντώσεις. Όµως, πρέπει να έχει κανείς υπ' όψη, ότι τέτοια παροµοίωση µόνο κατά µέρος αντιστοιχεί στην πραγµατικότητα. Αν θεω­ρήσουµε την ενέργεια ως µορφή ταλαντώσεων, τότε πρέπει να κατανοήσουμε πως δεν υπάρχει µέσο το οποίο ταλαντεύεται, όπως λ.χ. ο αέ­ρας στα ηχητικά κύµατα ή το νερό στα υδάτινα κύματα. Πρόκειται για κύµατα χωρίς µέσο. Η ύλη συνίσταται λοιπόν από ταλαντώσεις χωρίς να υπάρχει φορέας. Ομολογώ πως δεν είναι εύκολο να µπεί κανείς σ' αυτόν τον τρόπο σκέψης. ...

«Αν κανείς ρωτήσει τί βρίσκεται πέρα από το όριο αυτό, δηλαδή, τί παράγει αυτές τις ταλαντώσεις, τις οποίες θεωρούμε χωρίς να μπορούμε να εξη­γήσουµε, τότε υπάρχουν δυο δυνατές απαντή­σεις. Η µια είναι: «Από το τίποτα». Κάθε άθεος ή µηδενιστής µπορεί να υποθέσει, µε βάση την επιστηµονική γνώση, πως ο κόσµος έγινε από το τίποτα. Η άλλη είναι: «Από την αόρατη πραγµατι­κότητα του Θεού». Όποιος πιστεύει, πως υπάρ­χει Δηµιουργός και πως αυ­τός ο Δηµιουργός όχι µόνο έπλασε τον κόσµο, αλλά και τον διατηρεί, µπορεί να ολοκληρώσει την επι­στηµονική γνώση ως εξής: Αυτές οι ταλαντώ­σεις είναι το αποτύπωµα του Θεού, προέρχονται από Εκείνον και αποτελούν στον χώρο και τον χρόνο, την Δηµιουργία του.

«Και οι δυό εξηγήσεις, τόσο αυτή του πιστού όσο και αυτή του άπιστου, ούτε δι­καιολογούνται αλλά ούτε και αµφισβητούνται επιστηµονικά. Στηρίζονται και οι δυό σε µια επιλογή πέρα από το την επι­στηµονική γνώση. Ολοκληρώνεται η σηµερινή αντίληψη για τη Φύση τόσο µε την θεµελίωσή της στην ανυπαρξία όσο στην αόρατη πραγµατικότητα του Θεού; Προσωπικά πιστεύω στην δεύτερη δυνατό­τητα, της ύπαρξης του Δημιουργού, και καταλείγω στο τελικό μου επιχείρημα, την απόδειξη ότι η πραγματικότητα των θαυµάτων δεν αντιφάσκει στην επιστηµονική γνώση.» Και συνεχίζει: «Η σύγχρονη γνώση µας περί ύλης συνοψίζεται ως εξής: Η ύλη ισοδυναµεί µε ενέργεια, δεν είναι στατική, «γίνεται». Εκεί που η επιστηµονική γνώση φτάνει σε όριο, ο πιστός διαθέτει μια επιπλέον πηγή γνώ­σης, πέρα από την επιστήμη. Διαθέτει το «όργανο» της πίστης, το οποίο, µε την σιγου­ριά του επιστηµονικού πειράµατος, τον βοηθά να γνωρίζει τον Θεό. Πολλοί δυστυχώς δεν το καλ­λιεργούν όπως την διάνοιά τους, αλλά το αφή­νουν να µαραθεί. Το όργανο αυτό της πίστης καλιεργείται με το να εκθέτουμε τον εαυτό μας στον Λόγο του Θεού …».

Μήπως, καθώς η επιστήμη εισχωρεί με δριμύτητα σε νέες δομές, «ανακαλύπτει» αργά και σταθερά τα ίχνη του Δημιουργού;

Σημειώσεις

[1] Βλέπε http://www.guardian.co.uk/science/2008/jun/30/cern.particlephysics1

[2] Hans Rohrbach, Η επιστήμη και τα θαύματα της Βίβλου, Aθήνα, 2η ανανεωμένη και διορθωμένη έκδοση, 2010 (σε pdf).

Ο άνθρωπος - ένας μεταλλαγμένος πίθηκος;

Ο Στ. Κατσάρκας, πολιτικός μηχανικός από τη Θεσσαλονίκη, γράφει στις επιστολές του "Βήματος" στις 24 Απριλίου 2009:

Ωστε επιτέλους μάθαμε λεπτομέρειες για την καταγωγή μας! Αμερικανοί επιστήμονες «ανακάλυψαν» ότι πριν από «περίπου» δέκα εκατομμύρια χρόνια ζούσε ο τελευταίος κοινός πρόγονος ανθρώπου και πιθήκου. Και τότε έγινε το θαύμα! Ξαφνικά, «για άγνωστους λόγους», μια «ταχεία γενετική αλλαγή» οδήγησε στον διαχωρισμό μας από τους «κοντινότερους πρωτεύοντες συγγενείς μας, τους πιθήκους!..» (εφημερίδες 14.2.09).

Ιδού λοιπόν ο πρόγονος που σας αξίζει, κύριοι μεταλλαγμένοι πίθηκοι! Θαυμάστε τον, λατρέψτε τον, στήστε το «Μνημείο του Αγνωστου Πιθήκου» και ανάβετέ του πότε πότε και κανένα κερί... Και αφήστε τις σάπιες δηλώσεις για τον θαυμασμό και τον σεβασμό σας «προς τον άνθρωπο» και για την αξία του. Ενας πρώην πίθηκος και τίποτε παραπάνω... Οσο για τα «ανθρώπινα δικαιώματα», ποιος ο λόγος να μιλάμε γι΄ αυτά; Αυτά είναι για εκείνους που ισχυρίζονται ότι ο άνθρωπος είναι κάτι σπουδαίο, πλασμένος «κατ΄ εικόνα και ομοίωσιν Θεού». Το είχε δηλώσει και ο Μάο, ο «Μεγάλος Τιμονιέρης»: «Τι κι αν ο αγώνας μας για τον σοσιαλισμό στοιχίσει μερικές δεκάδες εκατομμύρια ζωές; Με τα υπόλοιπα εκατομμύρια θα οικοδομήσουμε ένα καλύτερο σοσιαλιστικό μέλλον»... Πολύ σωστά! Τόση πια ανησυχία για μερικά εκατομμύρια πιθήκους, έστω και εξελιγμένους;

Βλέπε http://www.tovima.gr/default.asp?pid=44&la=1&ct=6#myEpistoles

Ευαγγελικός επιστήμονας υψηλής τεχνολογίας

Σήμερα ο Economist είχε άρθρο για τους νέους τρόπους φωτισμού μέσω LED. Αναφέρεται και στο ερευνητικό έργο του Colin Humphreys, ενός ευαγγελικού επιστήμονα, aπό το Καίμπριτζ. Βλέπε το άρθρο του Economist: http://www.economist.com/science/displaystory.cfm?story_id=13315818

Βρίσκω ενδιαφέρουσα και την συνέντευξη που έδωσε ο Humphreys στο ενημερωτικό δελτίο PréCiS του βρετανικού συνδέσμου Christians in Science του οποίου ήταν πρόεδρος από το 1994 έως το 2001: http://www.cis.org.uk/assets/files/Resources/Interviews/interview_c_humphreys.pdf

Μακάρι να έγραφε κι ο δικός μας τύπος για έλληνες ευαγγελικούς σε ερευνητικά εργαστήρια ...

Συνέντευξη με τον Sir Frederic Catherwood *)

Sir Catherwood, σε µια οµιλία σας είπατε, πως επιθυµούσατε να γίνετε ιεραπόστολος. Τι σας ώθησε όμως στην πολιτική;
Πράγµατι η επιθυµία µου ήταν να γίνω ιεραπόστολος, όπως είναι και επιθυµία πολλών νέων σήµερα. Να πάνε σε µακρυνές χώρες και να κηρύξουν το Ευαγγέλιο σε ανθρώ­πους που δεν το έχουν ακόµα ακού­σει. Εκείνη την εποχή διάβαζα και πολλά ιεραποστολικά βιβλία, φοι­τούσα ακόµη στο Πανεπιστήµιο. Μια µέρα είχε µια συζήτηση µ' έναν από τους ιεραποστόλους της εκκλη­σίας µας, τον David Bentley-Taylor, ο οποίος µου εξήγησε, πως για να γίνει κανείς ιεραπόστολος σε µακρυ­νές χώρες, πρέπει να εκπληρώνει µερικές βασικές προϋποθέσεις. Πρέπει για παράδειγµα να έχει ταλέ­ντο στην εκµάθηση ξένων γλωσσών, να έχει υποµονή κ.ά. Αν όχι, τότε σπαταλά άδικα τον χρόνο του και τα χρήµατα της ιεραποστολής που τον αποστέλλει, σ' ένα έργο για το οποίο ο Θεός δεν τον έχει προετοιµάσει. Πολλές απ' αυτές τις προϋποθέσεις, κατάλαβα πως δεν τις εκπλήρωνα, ως χαρακτήρας, και εποµένως θάταν άσκοπο να προσα­νατολίζοµαι προς αυτή την κατεύθυνση. Από την άλλη µεριά, ο πατέρας µου ήθελε πολύ να µπω σε µια επιχείρη­ση. Δεν είναι βέβαια πάντοτε απα­ραίτητο ν' ακολουθεί κανείς τη γνώµη των γονέων του, όταν έχει µεγαλώσει και µπορεί ν' αποφασίζει ο ίδιος για το µέλλον του, όµως είχα την εντύπωση πως εγώ έπρεπε ν' ακολουθήσω τη συµβουλή του πατέρα µου. Έτσι έγινα λογιστής σε µια επιχείρηση. Γρήγορα ανέλαβα ανώτερα καθήκοντα. Σε ηλικία 30 χρόνων, ήµουν ανώτατος υπάλληλος σε µια µεγάλη εταιρία και σε ηλικία 35 χρόνων ανέλαβα συγχρόνως και τα καθήκοντα µιας δεύτερης. Τότε άρχισα να συνειδητοποιώ τα προ­βλήµατα της οικονοµίας, γενικά. Ειδικά, όταν εργάζεται κανείς σε µια µεγάλη εταιρία, βλέπει πόσο πολύ εξαρτάται η επιβίωση µιας εταιρίας, από την κατάσταση ολόκληρης της οικονοµίας. Έτσι άρχισα να ενδια­φέροµαι για τους τρόπους βελτίωσης της οικονοµίας προς όφελος της ιδιωτικής επιχείρησης και βρέθηκα µέσα στον αγώνα µεταξύ βιοµηχα­νίας και κυβέρνησης για την ευηµε­ρία της οικονοµίας. Έγινα δηµόσιος υπάλληλος έτσι σε ηλικία 39 ετών µέχρι τα 46 µου. Κατόπιν έγινα γενι­κός διευθυντής του Εθνικού Συµβου­λίου Ανάπτυξης για τέσσερα χρόνια και γύρισα πάλι στο Δηµόσιο ως πρόεδρος της Βρετανικής Επιτρο­πής Εµπορίου για εξωτερικές υποθέ­σεις. Προς το τέλος της προεδρίας µου πλησίαζε ο καιρός διεξαγωγής των πρώτων εκλογών για την Ευρωπαϊκής Βουλή. Στην Επιτροπή Εµπορίου ήµουν υπεύθυνος για την προώθηση των πωλήσεων βρετανικών προϊόντων στην Ευρώπη. Επειδή υπήρχε αµφιβολία για την περαιτέρω παραµονή της Βρετανίας στην Κοινότητα, σκέ­φτηκα πως θα ήταν χρήσιµο να εργα­στώ και πολιτικά σ' αυτόν τον τοµέα. Έτσι υπέβαλλα υποψηφιότητα για την Ευρωβουλή. Μέχρι τα 54 χρόνια µου δεν είχα ασχοληθεί ποτέ πριν µε την πολιτική. Όταν ψηφίστηκα υποψήφιος για το Συντηρητικό Κόµµα στην εκλογική περιφέρεια όπου κατοικώ, ο Φράνσις Πυµ, ο τότε υπουργός Εξωτερικών της Βρετ­ανίας, ο οποίος µε υποστήριζε, δήλωσε πως από την πολιτική αθωό­τητα µεταπήδησα σε µια καίρια πολιτική θέση, συντοµότερα από κάθε άλλον που γνώριζε μέχρι τότε. Δεν µπορώ όµως να ονοµάσω τον εαυτό µου, επαγγελµατία πολιτικό. Πιστεύω όµως, πως ως χριστιανός οφείλει κανείς να έχει πολιτική γνώµη και το δικαίωµα βέβαια να την εκδηλώνει.

Έχετε γράψει ένα βιβλίο µε τον τίτλο «ο Χριστιανός στη βιοµηχα­νική κοινωνία». Ποιά είναι κατά τη γνώµη σας τα πλεονεκτήµατα και οι κίνδυνοι για έναν χριστιανό που ασχολείται µε τα οικονοµικά;
Το πρώτο µέληµα του χριστιανού, που είναι υπεύθυνος σ' ένα τοµέα της οικονοµικής ζωής, είναι να λειτουρ­γεί ο τοµέας αυτός σωστά. Μια που ως χριστιανός πιστεύει στον πολλαπλασιασµό των ταλάντων της παραβολής του Χριστού, πρέπει να νοιώθει και την υποχρέωση για καλυτέρευση του βιοµηχανικού τοµέα που αυτός επιµελείται. Αυτό περιλαµβάνει την συνεχή προσπάθεια βελτίωσης του προϊόντος, την πλήρη ενηµέρωση του πελάτη, την εγκυρότητα του προϊόντος και την προσαρµογή του στις απαιτήσεις του πελάτη, την καλύτερη τοποθέτηση των χρηµάτων, χαµηλώτερες τιµές, καλύτε­ρους µισθούς και γενικά καλύτερες συνθήκες εργασίας για τους εργαζόµενους. Στην προσπάθεια δε να τα καταφέρει όλα αυτά, πρέπει να προ­σέχει να µη διατρέξει οικονοµικούς κινδύνους. Έναν άλλο κίνδυνο βλέ­πω, όταν αρχίζει κανείς να τα θεωρεί αυτά ως τον τελικό σκοπό της όλης υπόθεσης. Να βλέπει δηλαδή τους ανθρώπους απλώς ως όντα υλικά, χωρίς το πνευµατικό τους στοιχείο. Δηλαδή πιστεύω, πως ο στόχος της δουλειάς δεν πρέπει να είναι η αύξηση της παραγωγικότητας καθεαυτής, αλλά να έχει και κάποιο νόηµα και να αξίζει τον κόπο. Οι άνθρωποι που δουλεύουν µαζί µπο­ρούν να µάθουν να συνεργάζονται για έναν σκοπό που αξίζει. Άλλον κίνδυνο διατρέχει κανείς, όταν του προσφέρονται χρήµατα για να προ­τιµήσει τον έναν αντί για τον άλλο προµηθευτή κλπ. Ως χριστιανός δεν είναι δυνατόν βέβαια να δεχτεί κάτι τέτοιο.

Ως οικονοµολόγος, πού βλέπετε την αιτία για την οικονοµική κρίση που βρίσκεται ο κόσµος µας σήµερα;
Το µεταπολεµικό οικονοµικό σύστηµα στηρίχτηκε πάνω σε τρία διεθνή ιδρύµατα, το Διεθνές Νοµι­σµατικό Ταµείο (IMF), το οποίο ευθύνεται για σταθερή νοµισµατική κυκλοφορία, την Γενική Συµφωνία περί Δασµών και Εµπορίου (GΑΤΤ), µε σκοπό την ελευθερία του εµπο­ρίου διεθνώς και την Διεθνή Τράπε­ζα, η οποία διοχετεύει το χρήµα από τις πλούσιες χώρες σε φτωχότερες χώρες που το έχουν ανάγκη: Αυτό οδήγησε στη µεγαλύτερη ανάπτυξη του διεθνούς εµπορίου και επίσης στην αύξηση του πλούτου στην εποχή µας. Το γεγονός αυτό, όπως άλλωστε ήταν και ο σκοπός της όλης προσπάθειας, δηµιούργησε την πλήρη απασχόληση. Δηµιούργησε στις βιοµηχανικές χώρες ένα υψηλό σταθερό ποσοστό οικονοµικής αύξησης γύρω στα 3-4%, κάθε χρόνο. Η δυσκολία ήλθε όταν οι βιοµηχανι­κές χώρες ανέβασαν τους µισθούς των εργαζοµένων σε ποσοστό µεγα­λύτερο απ' αυτό της παραγωγικότη­τάς των, εν µέρει λόγω υψηλής απα­σχόλησης. Με άλλα λόγια, τα εργα­τικά χέρια ήταν λίγα και έτσι ο κόσµος µπορούσε να ζητήσει περισ­σότερα χρήµατα για τη δουλειά του. Αυτό οδήγησε αφ' ενός σε πληθωρι­σµό και αφ' ετέρου σε υψηλότερο κόστος για τις χώρες του λεγοµένου Τρίτου Κόσµου, τους κύριους παρα­γωγούς πρώτων υλών. Το αποτέλε­σµα ήταν, οι παραγωγοί πετρελαίου να δηµιουργήσουν το 1973 ένα καρ­τέλ και να ζητήσουν τα χαµένα χρή­µατά τους πίσω. Αυτό βέβαια, ειδικά στις χώρες του Τρίτου Κόσµου, οδήγησε σε µεγαλύτερες δαπάνες για το εισαγόµενο πετρέλαιο. Αναγκά­στηκαν οι χώρες αυτές να υπερχρεω­θούν. Το αποτέλεσµα ήταν, η παρα­γωγικότητα να χαµηλώνει, ο δε πλη­θωρισµός να αυξάνει, οι τιµές παγκόσµια να ανεβαίνουν και οι πετρελαιοπαραγωγές χώρες ν' ανα­γκάζονται το 1979 ν' ανεβάσουν ξανά και ξανά την τιµή του αργού πετρελαίου. Αυτό δηµιούργησε µια ακόµα κρίση µε 10 εκατοµµύρια ανέργους στην Αµερική, 10 εκατο­µύρρια ανέργους στην Ευρώπη, αριθµοί που συνέχεια αυξάνονταν: Ο δεύτερος λόγος είναι ότι οι άνθρωποι στη δύση ιδιαίτερα έγιναν πλεονέκτες και έµαθαν να ζητούν περισσότερα απ' ό,τι τους ανήκει. Το πρόβληµα είναι µε τους λίγους, που έχουν την εξουσία να αποκτούν αυτά που θέλουν για τον εαυτό τους εις βάρος των άλλων.

Σε µια περίπτωση είπατε: «ο κόσµος κυριαρχείται απ' το χρήµα». Ποια πρέπει να είναι η στάση του χριστια­νού απέναντι στο χρήµα;
Νοµίζω πως η στάση του χριστιανού απέναντι στο χρήµα πρέπει να είναι αυτή που διδάσκει η Βίβλος. Δηλαδή, να µη επιδιώκει πολλά κανείς, µήπως ξεχάσει τον Θεό του και νοµίσει τον εαυτό του ανεξάρ­τητο απ' Αυτόν, ούτε να έχει λίγα, έτσι ώστε να αναγκαστεί να κλέψει από άλλους. Πρέπει να ζητάει από τον Θεό να του παρέχει αυτά που χρειάζεται για τη στιγµή που τα έχει ανάγκη, για την δουλειά που Εκείνος τον έχει προορίσει να κάνει. Επίσης το θεωρώ κακό για έναν χριστιανό να θέλει χρήµατα έτσι, για γόητρο. Η γοητεία δεν αγοράζεται. Είτε ο κόσµος θα σε εκτιµά για ό,τι είσαι είτε όχι, οπότε δεν υπάρχει ανάγκη να το εξαγοράσεις µε χρήµατα, που και πάλι το χρήµα δεν είναι η λύση. Δεν υπάρχει εποµένως κανένα νόηµα, να προσπαθείς να εξαγοράσεις την αγάπη των άλλων µε το να ξοδεύεις χρήµατα. Επίσης, σαν χριστιανός δεν θα έπρεπε να επιδιώκει κανείς έναν τρόπο ζωής στην πολυτέ­λεια επειδή αυτό τον αποµονώνει από τους γύρω του. Αν π.χ. οδηγεί ένα πολυτελέστατο αυτοκίνητο, τότε αυτοί που οδηγούν ένα απλό αυτοκί­νητο νοιώθουν διαφορετικοί απ' αυτόν και δεν τον πλησιάζουν εύκο­λα. Αυτό σηµαίνει πως δεν µπορεί να είναι χρήσιµος στο έργο του Θεού, ούτε να προσφέρει πολλά στην εκκλησία του, επειδή γίνεται απρόσιτος.

Σαν ευρωβουλευτής και χριστιανός, πώς βλέπετε εσείς τις ευρωπαϊκές προσπάθειες για την ένωση;
Είναι αποδεδειγµένα πως κατά την διάρκεια της ευρωπαϊκής ιστορίας οι χώρες αλληλο­τρωγόντουσαν. Σαν χριστιανός πρέπει πάντοτε κανείς να είναι υπέρ της ειρήνης. Στους δύο µεγάλους ευρω­παϊκούς πολέµους, η Ευρώπη έχασε νοµίζω γύρω στα 37 εκατοµµύρια των κατοίκων της. Ειδικά στον τελευταίο, ο οποίος διήρκεσε έξι χρόνια, η σφαγή ήταν µεγάλη.
Γι' αυτό πιστεύω πως τα ιδεώδη της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, να λύνονται οι εκάστοτε διαφορές µε ειρηνικό τρόπο και µε µέσα δηµοκρατικά, είναι ιδεώδη που αξίζει ένας χριστιανός να τα υποστηρίζει, επειδή ο άλλος τρόπος επίλυσης των διαφορών µεταξύ των κρατών, είναι ο πόλεµος. Την τελευταία φορά που είχαµε στην Ευρώπη εµπορικές δια­µάχες ήταν στη δεκαετία του 1930 και πολύ σύντοµα ακολούθησε πόλεµος. Εποµένως, νοµίζω, το ιδεώδες της ειρηνικής συνύπαρξης στην Ευρώπη και της λύσης των δια­φορών µε τρόπο δηµοκρατικό, συµ­βαδίζει µε τη χριστιανική άποψη της αξιοπρέπειας του κάθε ατόµου µπρο­στά στον Θεό. Ως χριστιανοί, πιστεύουµε, πως ο κάθε άνθρωπος είναι υπεύθυνος και θα δώσει λόγο µπροστά στον Θεό, για ότι κάνει στη ζωή του. Οφείλουµε, λοιπόν να σεβόµαστε την αξιοπρέπεια του άλλου.

Και µια τελευταία ερώτηση. Είσαστε πρόσωπο πολυάσχολο. Πώς κατα­φέρνετε να συντονίζετε τον χρόνο σας για να µπορέσετε να ανταποκρι­θείτε σ' όλες σας τις υποχρεώσεις;
Βέβαια αυτό - απαιτεί αρκετή πει­θαρχία και ... χρόνο! Προσωπικά, βρίσκω βοηθητικό το βιβλίο ενός αµερικανού, µε τον τίτλο: «Πώς να καταφέρεις περισσότερα, σε λιγό­τερο χρόνο». Πρέπει να µάθει κανείς να ταξινοµεί σωστά τον χρόνο του, πολλές φορές µε σχολαστικό τρόπο χρησιµοποιώντας ένα ηµερολόγιο, όπου θα γράφει τις επείγουσες και µη επείγουσες δουλειές και υποχρεώ­σεις του. Υπάρχουν πράγµατα που σου κλέβουν τον χρόνο και δεν είναι ανα­γκαία, όπως για παράδειγµα η τηλεόραση. Σίγουρα σε βοηθάει η τηλεόραση να µένεις ενηµερωµένος, ειδικά όταν είσαι κουρασµένος και χρειάζεται χαλάρωση. Γεγονός όµως είναι πως πρέπει µε πολύ πειθαρχία να µάθεις, πως δεν µπορεί να σπαταλάς τον χρόνο του, σε τέτοια µη επείγοντα πράγµατα. Ή µπορείς, για παράδειγ­µα, µε ένα γρήγορο τηλεφώνηµα να εξηγήσεις πράγµατα που δύσκολα περιγράφονται µέσω της αλληλο­γραφίας. Μιά καλή λύση είναι επί­σης, να µπορείς να αναθέτεις ορι­σµένα πράγµατα σε ειδικούς, έτσι που να περιορίζεσαι στα πράγµατα που µόνο εσύ µπορείς ή πρέπει να κάνεις.

*) Τη συνέντευξη αυτή είχa πάρει τον Αύγουστο 1982. Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Σάλπισμα τον Μάρτη του 1991, όταν στο µεταξύ ο κ. Catherwood ήταν αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού. Κοινοβουλίου.